Vergrijzing vraagt om een andere blik op verkeersveiligheid
Volgens de Raad van Ouderen is verkeersveiligheid voor senioren nog te vaak een blinde vlek in het mobiliteitsbeleid. Terwijl juist daar veel winst te behalen is. "Een seniorproof openbare ruimte voorkomt ongevallen, houdt mensen langer zelfstandig én maakt het verkeer veiliger voor iedereen", zegt Marijke van Aert van de Raad van Ouderen. Marijke heeft binnen de Raad van ouderen verkeersveiligheid van ouderen als speerpunt.
Waarom vindt de Raad van Ouderen dat juist gemeenten nu in actie moeten komen?
Marijke: "De vergrijzing is geen toekomstmuziek meer. We zien nu al dat ouderen relatief vaak ernstig gewond raken bij verkeersongevallen. Bijna zestig procent van de ernstig gewonde verkeersslachtoffers is 60-plus. Dat betekent veel persoonlijk leed, maar legt ook extra druk op de zorg. Gemeenten kunnen daar een belangrijk verschil maken door verkeersveiligheid nadrukkelijker af te stemmen op een ouder wordende bevolking."
Jullie spreken veel ouderen. Welke signalen krijgen jullie terug?
"Veel ouderen ervaren het verkeer als drukker, sneller en ingewikkelder dan vroeger. Daardoor gaan ze bepaalde routes vermijden of blijven ze vaker thuis. Dat lijkt misschien een individuele keuze, maar heeft maatschappelijke gevolgen. Minder mobiliteit betekent minder sociale contacten, minder vrijwilligerswerk en uiteindelijk een grotere kans op eenzaamheid,” legt Marijke uit.
Jullie pleiten voor een seniorproof wegontwerp. Wat houdt dat concreet in?
"Seniorproof ontwerpen betekent dat je rekening houdt met de manier waarop ouderen zich door het verkeer bewegen. Denk aan overzichtelijke kruispunten, bredere fietspaden en trottoirs, voldoende oversteektijd bij verkeerslichten en een herkenbare inrichting van wegen. Ouderen hebben soms meer tijd nodig om verkeerssituaties te overzien. Door daar in het ontwerp rekening mee te houden, wordt de openbare ruimte niet alleen veiliger voor hen, maar voor alle weggebruikers."
Waar zien jullie in de praktijk nog de grootste verbeterkansen?
"Vaak wordt veel aandacht besteed aan uitstraling of doorstroming, terwijl verkeersveiligheid voor kwetsbare weggebruikers minder zwaar weegt. Ook onderhoud wordt onderschat. Een scheefliggende stoeptegel, omhoogkomende boomwortels of overhangend groen kunnen voor ouderen al snel leiden tot een valpartij. Daarnaast worden ontwerpen nog te weinig getoetst vanuit het perspectief van oudere gebruikers.”
Hoe kunnen gemeenten ouderen beter betrekken bij mobiliteitsbeleid?
"Veel gemeenten hebben al participatievormen, maar benutten de kennis van ouderen nog onvoldoende. Betrek hen niet pas als een ontwerp klaar is, maar juist aan de voorkant van het proces. Ouderen kennen de dagelijkse knelpunten en kunnen waardevolle praktijkervaring inbrengen. Wandel dus met ouderen door de straat en zij geven feilloos aan waar het mis is. Zie hen niet als doelgroep, maar als gesprekspartner."
Wat zou u mobiliteitsadviseurs willen meegeven?
"Stel bij ieder project één eenvoudige vraag: kan een 80-jarige zich hier veilig en zelfstandig verplaatsen? Als het antwoord ja is, heb je meestal een ontwerp gemaakt dat voor iedereen beter werkt. De vergrijzing vraagt niet om aparte oplossingen voor ouderen, maar om een andere manier van kijken naar verkeersveiligheid."
